18 działów wymagań szczegółowych
| Dział | Co obejmuje |
|---|---|
| I. Chemizm życia | składniki nieorganiczne i organiczne |
| II. Komórka | budowa komórki, błony, transport, organelle |
| III. Energia i metabolizm | enzymy, przenośniki energii, fotosynteza, oddychanie komórkowe |
| IV. Podziały komórkowe | replikacja DNA, cykl komórkowy, mitoza, mejoza, apoptoza |
| V. Zasady klasyfikacji organizmów | kladogramy, drzewa filogenetyczne, rangi taksonomiczne |
| VI-VIII. Bakterie i archeowce, grzyby, protisty | budowa, czynności życiowe, znaczenie, choroby i profilaktyka |
| IX. Różnorodność roślin | gospodarka wodna, odżywianie, rozmnażanie, wzrost i rozwój, reakcje na bodźce |
| X-XI. Różnorodność i funkcjonowanie zwierząt | cechy grup zwierząt, porównanie czynności życiowych |
| XII. Wirusy | budowa, cykle infekcyjne, odwrotna transkrypcja |
| XIII. Ekspresja informacji genetycznej | transkrypcja, obróbka RNA, kod genetyczny, translacja, regulacja |
| XIV. Genetyka klasyczna | dziedziczenie cech, zmienność |
| XV. Biotechnologia | narzędzia inżynierii genetycznej, GMO, klonowanie, komórki macierzyste |
| XVI. Ewolucja | dobór naturalny, dryf, prawo Hardy’ego-Weinberga, specjacja |
| XVII. Ekologia | ekologia organizmów, populacji i ekosystemu |
| XVIII. Różnorodność biologiczna | zagrożenia, formy ochrony, zrównoważony rozwój |
Sześć wymagań ogólnych
Oprócz wiedzy z działów arkusz sprawdza umiejętności: wyjaśnianie procesów i związków budowy z funkcją, myślenie naukowe (planowanie doświadczeń, wnioskowanie, proste analizy statystyczne), pracę z materiałem źródłowym, rozumowanie i argumentację, wiedzę o zdrowiu człowieka i postawę wobec przyrody. W 2026 r. najwięcej poleceń dotyczyło wiedzy (22 polecenia) oraz rozumowania (17 poleceń), a z ostatniego obszaru nie było żadnego zadania.
Czy da się coś pominąć
CKE zaznacza, że zadania z informatora nie pokazują wszystkich wymagań, a dobre przygotowanie daje tylko praca z całą podstawą. Sprawozdanie z 2026 r. to potwierdza: najtrudniejsze okazało się zadanie łączące niszę ekologiczną z czynnikami geograficznymi, które kształtują różnorodność gatunkową (6%), a jedno z poleceń o mechanizmie ekspresji genów rozwiązano na 11%. Przykładowe zagadnienia z działu IX opisuje hasło Fizjologia roślin, a z działu III hasło Enzymy na maturę.
Jak te wymagania przekładają się na arkusz, pokazuje hasło Matura z biologii: budowa arkusza.
Źródło: podstawa programowa kształcenia ogólnego z 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1019), biologia, zakres rozszerzony, informator CKE o egzaminie z biologii i sprawozdanie CKE z matury z biologii 2026. Podstawa programowa (CKE, nowa karta)
