Zadania z roślin należą do najsłabiej rozwiązywanych na maturze z biologii. W sprawozdaniach CKE nisko wypadły między innymi: kiełkowanie nasion (17% w 2024 r.), budowa plastydów (16% w 2025 r.) i planowanie doświadczenia o wpływie czynników na fotosyntezę (21% w 2026 r.).
Gospodarka wodna
- Pobieranie wody przez włośniki korzenia; transport w drewnie (ksylemie) dzięki parciu korzeniowemu i sile ssącej liści.
- Transpiracja, czyli parowanie wody głównie przez aparaty szparkowe. Szparki otwierają się i zamykają w zależności od światła, wody i stężenia CO₂.
- Gutacja: wydzielanie wody w postaci kropel przez hydatody, gdy transpiracja jest słaba.
Odżywianie mineralne
Makroelementy (na przykład azot, fosfor, potas, magnez, wapń, siarka) i mikroelementy (na przykład żelazo). Przy niedoborze azotu albo magnezu liście żółkną (chloroza), bo brakuje składników chlorofilu.
Fotosynteza i czynniki, które na nią wpływają
Natężenie fotosyntezy zależy od światła, stężenia CO₂, temperatury i dostępności wody. W zadaniach doświadczalnych trzeba umieć wskazać zmienną niezależną, zależną i próbę kontrolną.
Hormony roślinne
- Auksyny: wzrost wydłużeniowy komórek, fototropizm, dominacja wierzchołkowa.
- Gibereliny: wzrost łodygi, kiełkowanie nasion.
- Cytokininy: podziały komórkowe, opóźnianie starzenia się liści.
- Kwas abscysynowy: spoczynek nasion i pąków, zamykanie aparatów szparkowych przy niedoborze wody.
- Etylen: dojrzewanie owoców, opadanie liści.
Ruchy roślin i rozwój
Tropizmy to ruchy kierunkowe zależne od kierunku bodźca (fototropizm, geotropizm). Nastie nie zależą od kierunku bodźca (na przykład zamykanie się kwiatów wieczorem). Kiełkowanie nasion wymaga wody, tlenu i odpowiedniej temperatury, a u części gatunków także światła albo jego braku.
Źródło: podstawa programowa z 2024 r. (biologia, zakres rozszerzony, dział IX) i sprawozdania CKE z egzaminu maturalnego z biologii z lat 2024-2026. Informator o egzaminie z biologii (CKE, PDF, nowa karta)
