Daty epok są umowne i podręczniki podają je różnie. Na maturze ważniejsze od dat są cechy epoki i umiejętność umieszczenia lektury w kontekście.
| Epoka | Umowne daty | Najważniejsze cechy | Lektury obowiązkowe |
|---|---|---|---|
| Starożytność | ok. VIII w. p.n.e. do V w. n.e. | mit, tragedia grecka, los i fatum, harmonia i umiar | Biblia, „Mitologia”, „Iliada”, „Antygona”, Horacy |
| Średniowiecze | V w. do XV w. | teocentryzm, wzorce rycerza i świętego, motyw śmierci (danse macabre) | „Bogurodzica”, „Lament świętokrzyski”, „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, „Pieśń o Rolandzie” |
| Renesans | w Polsce ok. 1500 do ok. 1620 | humanizm, człowiek w centrum, powrót do antyku | „Makbet”, Kochanowski (pieśni, treny) |
| Barok | ok. 1620 do ok. 1760 | kontrast, niepokój, marność świata, kunsztowna forma | „Skąpiec”, poeci baroku |
| Oświecenie | ok. 1760 do ok. 1820 | rozum, krytyka wad, satyra, wychowanie obywatela | Krasicki (satyra, „Hymn do miłości ojczyzny”) |
| Romantyzm | 1822 do 1863 | uczucie i wiara ponad rozumem, indywidualizm, mesjanizm, walka o niepodległość | „Romantyczność” i ballady, „Dziady” cz. III, „Oda do młodości”, „Sonety krymskie”, Słowacki, Norwid |
| Pozytywizm | 1864 do ok. 1890 | praca organiczna i u podstaw, realizm, scjentyzm | „Lalka”, „Potop”, „Zbrodnia i kara” |
| Młoda Polska | ok. 1890 do 1918 | dekadentyzm, symbolizm, sztuka dla sztuki, kryzys wartości | „Wesele”, „Chłopi”, Przerwa-Tetmajer, Staff, Leśmian |
| Dwudziestolecie międzywojenne | 1918 do 1939 | wolność i odbudowa państwa, awangarda, groteska | „Przedwiośnie”, „Ferdydurke”, Tuwim, Pawlikowska-Jasnorzewska, Czechowicz |
| Wojna i okupacja | 1939 do 1945 | doświadczenie wojny, Zagłada, łagry, pokolenie Kolumbów | „Proszę państwa do gazu”, „Inny świat”, „Zdążyć przed Panem Bogiem”, Baczyński |
| Współczesność | po 1945 | totalitaryzm, egzystencjalizm, różne nurty i style | „Dżuma”, „Rok 1984”, „Tango”, Miłosz, Herbert, Szymborska, Różewicz, Białoszewski, Poświatowska, Nowakowski, Stasiuk, Tokarczuk, Kapuściński |
Przy niektórych lekturach podział nie jest oczywisty: „Dżuma” i „Rok 1984” powstały tuż po wojnie, a „Zbrodnia i kara” to literatura rosyjska, którą w szkole omawia się przy pozytywizmie. Pełna lista lektur jest w haśle Lektury obowiązkowe 2027.
Źródło: lista lektur z podstawy programowej z 2024 r. (zakres podstawowy). Daty i przypisanie do epok według typowego szkolnego podziału, nie dokumentu CKE. Informator o egzaminie z polskiego (CKE, PDF, nowa karta)
