Jak wygląda
W arkuszu są dwa teksty popularnonaukowe lub publicystyczne na zbliżony temat, razem ok. 1000 wyrazów. Często pokazują ten sam problem z różnych perspektyw. Do nich jest od 5 do 7 zadań, zamkniętych i otwartych. Zadania otwarte dają co najmniej połowę punktów. Jednym z zadań jest notatka syntetyzująca za 4 punkty, opisana w haśle Notatka syntetyzująca.
Co sprawdzają zadania
- wyszukanie informacji podanych wprost i ukrytych oraz wyciągnięcie wniosku z tekstu,
- porównanie obu tekstów, na przykład stanowisk autorów,
- rozpoznanie środków językowych i retorycznych oraz ich funkcji,
- zestawienie sensu tekstu z cytatem z innego utworu.
Zagadnienia z podstawy programowej
- Gramatyka: fleksja, słowotwórstwo, frazeologia i składnia w analizie tekstu, argumentacyjna rola konstrukcji składniowych, szyk wyrazów.
- Zróżnicowanie języka: styl i stylizacja (archaizacja, dialektyzacja, kolokwializacja), style funkcjonalne, zapożyczenia, moda językowa, biblizmy i mitologizmy, słownictwo wartościujące.
- Komunikacja i kultura języka: akt komunikacji, funkcje tekstu (informatywna, poetycka, ekspresywna, impresywna), niejednoznaczność wypowiedzi (homonimia, anakolut), innowacja a błąd językowy, manipulacja i stereotyp.
- Retoryka: teza i argumenty, typy argumentów, środki retoryczne, np. pytanie retoryczne, wyliczenie, paralelizm.
- Ortografia i interpunkcja.
Nazwy środków stylistycznych z przykładami zebrano w haśle Środki stylistyczne.
Wyniki 2026 r.
Sześć zadań dotyczyło dwóch tekstów o tradycyjnych i cyfrowych sposobach przechowywania informacji. Wyszukiwanie informacji poszło dobrze: dwa zadania miały poziom wykonania 86% i 87%. Najtrudniejsze było zadanie 5. (45%), w którym trzeba było uzasadnić, że wskazany wyraz jest neologizmem znaczeniowym. Notatka syntetyzująca: 47%.
W zadaniach otwartych krótkiej odpowiedzi poprawności językowej się nie ocenia, chyba że polecenie mówi inaczej. CKE zauważyła jednak, że odpowiedzi niejasne, nielogiczne przez błędy albo nieczytelne nie dostawały punktów. Odpowiedź trzeba więc pisać krótko, precyzyjnie i zgodnie z poleceniem.
Źródło: informator CKE o egzaminie maturalnym z języka polskiego (od roku szkolnego 2024/2025), podstawa programowa z 2024 r. (kształcenie językowe) i sprawozdanie CKE z matury 2026 z języka polskiego. Sprawozdanie CKE 2026, język polski (PDF, nowa karta)
