Gdzie się pojawiają
Informator CKE wymienia czasowniki złożone (phrasal verbs) w zakresie gramatyki dla poziomu podstawowego i rozszerzonego. Na maturze przydają się w kilku miejscach:
- w zadaniach na środki językowe: lukach, transformacjach i setach leksykalnych (opis w haśle Środki językowe na maturze z angielskiego),
- w słuchaniu i czytaniu, gdzie tekst często mówi to samo innymi słowami niż zadanie,
- w wypowiedzi pisemnej, bo na rozszerzeniu zakres ocenia się m.in. po naturalności i różnorodności frazeologicznej.
Trzy rodzaje
- Rozdzielne: dopełnienie może stać w środku, a zaimek musi: Turn the music down. / Turn it down.
- Nierozdzielne: She looks after her little brother.
- Trzyczęściowe: I am looking forward to the trip. Po nich czasownik ma formę z -ing.
Lista w grupach
| Temat | Czasowniki i znaczenie |
|---|---|
| Relacje | get on with (dogadywać się), fall out with (pokłócić się), look up to (podziwiać), let down (zawieść), make up (pogodzić się) |
| Szkoła i praca | hand in (oddać), drop out (rzucić szkołę), catch up on (nadrobić), take on (przyjąć do pracy, podjąć się), figure out (rozgryźć) |
| Problemy i decyzje | put off (odłożyć), give up (zrezygnować), sort out (załatwić), put up with (znosić), run out of (wyczerpać zapas) |
| Podróże | set off (wyruszyć), check in (zameldować się, odprawić się), take off (wystartować), get away (wyrwać się na urlop) |
| Zdrowie | come down with (zachorować na), get over (dojść do siebie), pass out (zemdleć), cut down on (ograniczyć) |
| Informacje | find out (dowiedzieć się), come up with (wymyślić), point out (zwrócić uwagę), look into (zbadać sprawę) |
Przykłady w zdaniach (własne): We had to put off the meeting because the manager came down with flu. It took me a week to get over the shock.
Jak się uczyć
- Ucz się całych zdań, nie samych par „czasownik + przyimek”. To samo take off znaczy „startować” i „zdjąć”.
- Sprawdzaj się z pamięci (fiszki z polskim zdaniem do przetłumaczenia) i wracaj do listy w odstępach kilku dni: oba sposoby mają mocne poparcie w badaniach nad uczeniem się.
- W rozprawce i liście formalnym część czasowników złożonych brzmi zbyt potocznie. Na rozszerzeniu ocenia się też stosowność stylu, więc w tekście formalnym find out czasem lepiej zastąpić przez discover.
Budowę arkusza rozszerzonego opisuje hasło Angielski PR: arkusz.
Źródło: informator CKE o egzaminie z angielskiego (sekcja 2.1, zakres środków gramatycznych, punkt o czasownikach złożonych; sekcja 1.3.8 o zakresie i stylu). Lista i przykłady własne. Badania o nauce: Psychological Science in the Public Interest Psychological Bulletin Informator o egzaminie z angielskiego (CKE, PDF, nowa karta)
